اختلال کمبود توجه و بیش فعالی
اختلال کمبود توجه و بیش فعالی چیست؟
همه ی ما کودکانی را می شناسیم که نمی توانند سرجای خود آرام بنشینند. به نظر می رسد که هیچ گاه به سخنان دیگران توجهی ندارند، هیچ وقت از اوامرتان اطاعت نمی کنند و یا نظرات نامناسبی را در زمان های نامناسب ارائه می دهند.
گاهی به این دسته از کودکان برچسب مشکل ساز، تنبل و یا گستاخ زده می شود. اما شاید تمامی این رفتارها، تنها علائم بیماری اختلال کمبود توجه و بیش فعالی باشند. اختلال کمبود توجه و بیش فعالی اختلالی است که ممکن است در برخی کودکان در اوایل دوران کودکی پدیدار گردد.
علائم و نشانه های اختلال کمبود توجه در کودکان:
فراموش کردن مشق شب، فکر کردن به افکار پوچ در طول کلاس درس، انجام کارهای بدون فکر و یا بی قراری سر میز شام، مواردی است که اگر گهگاهی در فرزندتان ایجاد گردند، نگران کننده نمی باشند، اما بی توجهی، شتاب زدگی و بیش فعالی دائمی آنان از جمله علائمی است که می توانند بر قوه ی یادگیری و ارتباط شان با دیگر افرادتأثیر گذارد.
اولین گام برای پرداختن به این مشکل این است که علائم مذکور را جدی بگیرید.
آیا رفتار کودک طبیعی بوده یا ناشی از اختلال بیش فعالی صورت می گیرد؟
علائم و نشانه های بیش فعالی معمولأ قبل از هفت سالگی ظاهر می شوند. با این حال تشخیص اینکه رفتارهای کودک طبیعی بوده یا ناشی از اختلال کمبود توجه و بیش فعالی است، امری مشکل است.
اگر این علائم و رفتارها تنها در برخی شرایط خاص نمایانگر شوند، رفتارهایی طبیعی بوده، اما از آن طرف اگر فرزندتان علائم بیش فعالی را در همه ی موقعیت ها- خانه، مدرسه و هنگام بازی- از خود بروز می دهد باید بیشتر نگران شوید.
کمک به کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه:
زندگی با کودکی که مبتلا به بیش فعالی است، بسیار سخت و طاقت فرسا است، اما شما به عنوان پدر و مادر می توانید علائم این بیماری را کاهش داده و آن را کنترل کنید.
شما در این مسیر می توانید به فرزندتان کمک کنید تا بر چالش های روزانه غلبه کند، انرژی آنان را به سمت فعالیت های مثبت سوق دهید تا آرامش بیشتری را برای خانواده به ارمغان آورید. هرچه زودتر به مشکلات فرزندتان به طور مداوم رسیدگی کنید، آنان شانس بیشتری برای موفقیت در آینده خواهند داشت.
کمک به فرزندان بیش فعال/ آنچه نیاز به دانستنش دارید:
کودکان بیش فعال به طور کلی در عملکردهای اجرایی ذیل ضعیف عمل می کنند:
• توانایی تفکر و برنامه ریزی
• سازماندهی
• کنترل امیال و خواسته های خود
• انجام وظایف به طور کامل و دقیق
این بدان معناست که لازم است شما به عنوان مدیر اجرایی، راهنمایی های بیشتری را به فرزندتان که در حال یادگیری وظایفش است، ارائه دهید. اگر چه علائم بیش فعالی بسیار آزاردهنده است، اما به خاطر داشته باشید فرزند شما پیروی نکردن از شما یا ایجاد مزاحمت و حرکاتی که موجب سرافکندگی تان می شود را از روی آگاهی انجام نمی دهد. کودکان بیش فعال دوست دارند که ساکت یک جا بنشینند، اتاق شان را مرتب کنند و تمام اوامر پدر و مادرشان را انجام دهند، اما نمی دانند چگونه؟
بیش فعالی خانواده:
قبل از آن که بتوانید والدین خوبی برای فرزند بیش فعال تان باشید، باید بدانید این اختلال چه تأثیراتی بر خانواده خواهند داشت:
• آنان اغلب دستورالعمل های والدین شان را “نمی شنوند”، اما این گمان به وجود می آید که عمداً از پدر و مادر خود پیروی نمی کنند.
• به راحتی آشفته و پریشان می شوند و سایر اعضای خانواده را نیز درگیر می کنند.
• وظایف خود را به خوبی شروع می کنند، اما فراموش کرده آنان را به پایان برسانند.
• کودکانی که مشکل شتاب زدگی دارند اغلب به میان صحبت دیگران آمده و خواستار توجه از سوی آنان درموقعیت های نامناسب می باشند.
• ممکن است قبل از فکر کردن صحبت کنند و سخنان زشت و خجالت آوری به زبان آورند.
• اغلب در خواباندن آنان دچار مشکل خواهید شد.
• کودکان بیش فعال اغلب خانه را به هم ریخته و ممکن است کارهایی را انجام دهند که در معرض خطرات فیزیکیقرار گیرند.
در اینجا نکاتی برای والدین کودکان بیش فعال ترتیب داده ایم:
۱- مثبت نگری و سالم ماندن را از خود شروع کنید:
به عنوان پدر و مادر، یکی از مهم ترین وظایف شما حفظ سلامت روحی و جسمی فرزندتان می باشد. شما می توانید بر بسیاری از فاکتورهای تأثیرگذار بر اختلال ذهنی کودکتان کنترل و نظارت داشته باشید.
قدرت نگرش مثبت:
بهترین کمک در برخورد با چالش بیش فعالی فرزندتان، داشتن نگرشی مثبت می باشد. هنگامی که شما آرامش خود را حفظ می کنید، راحت تر و بهتر می توانید به فرزندتان کمک کرده و این احساس آرامش را به وی منتقل کنید. بازهم یادآور می شویم بسیاری از رفتارهای ناشی از بیش فعالی، غیرعمدی است. شوخ طبعی خود را حفظ کنید. آن رفتاری که امروز به نظرات شرم آور است در آینده می تواند تنها به خاطره ای مسخره و خنده آور تبدیل شود.
• فرزندتان را باور کنید:
به فرزندتان بیاندیشید و ویژگی های مثبت، باارزش و منحصر به فرد او را به روی کاغذ آورید. باور داشته باشید که فرزندتان در آینده می تواند یاد بگیرد، تغییر کند، بالغ شود و موفق گردد.
• از خودتان مراقبت کنید:
تغذیه ی مناسب، ورزش و پیدا کردن راه هایی برای کاهش استرس- خواه این عمل دوش گرفتن شبانه باشد و یا انجام مدیتیشن در اول صبح- را در برنامه ی فعالیت های روزانه ی خود بگنجانید.
• از دیگران کمک بگیرید:
یکی از مهم ترین نکات در پرورش کودکان بیش فعال آن است که لازم نیست به تنهایی تمامی مسئولیت ها را به گردن بگیرید. با پزشکان، درمان گران و آموزگار فرزندتان صحبت کنید. و به گروه های سازمان یافته در جهت حمایت از والدین کودکان بیش فعال بپیوندید.
• به خود استراحت دهید:
ممکن است اعضای خانواده و یا دوستانتان به شما پیشنهاد دهند تا در برخی اوقات مراقب فرزندتان باشند، اما شما از تنها گذاشتن فرزندتان با این شرایط عذاب وجدان بگیرید. دفعه ی بعدی حتماً پیشنهاد آنان را بپذیرید. و کمی به خود استراحت دهید.
۲- ایجاد یک ساختار جدید:
کودکان بیش فعال شانس بیشتری در انجام وظایفی دارند که از پیش برنامه ریزی شده باشند. وظیفه ی شما ایجاد این ساختار و برنامه ی از پیش طرح ریزی شده است.
• برنامه های روزانه را دنبال کنید:
بسیار مهم است که از قبل برای تمامی برنامه های کودکتان برنامه ریزی کنید. همانند غذا خوردن، مشق شب، بازی و زمان خواب.
• از ساعت و تایمر استفاده کنید:
ساعت را در همه جای خانه به کار برید. به فرزندتان زمان کافی برای انجام دادن کارهایش اختصاص دهید. و برای نوشتن تکالیف مدرسه، مدت زمان بازی و زمان خوابش نیز از تایمر استفاده کنید.
• برنامه ی روزانه ی کودکتان را ساده ترتیب دهید:
این عمل باعث حذف زمان های بیکاری وی می گردد. اما توجه داشته باشید فعالیت های بیش از اندازه پس از مدرسه نیز باعث پریشانی بیشتر کودکتان می گردد.
• خانه را به مکانی آرام تبدیل کنید:
به فرزندتان فضایی آرام و خصوصی اختصاص دهید. این عمل باعث کاهش اختلال کم توجهی در وی می گردد.
• تمام تلاش خود را برای ایجاد نظم به کار گیرید:
مطمئن شوید که کودکتان می داند در خانه همه چیز باید سرجایش قرار گیرد.
زمان های بیکاری موجب تشدید علائم بیش فعالی در کودکان شده که خانه را تبدیل به فضایی پرآشوب خواهد کرد. مهم است که در این زمان ها، سرگرمی هایی برای کودکتان ترتیب دهید که خستگی بیش از اندازه را برایشان در پی نداشته باشد. فرزندتان را در کلاس های ورزشی، هنری یا موسیقی ثبت نام کنید. در خانه نیزفعالیت های ساده ای را ترتیب دهید که وقت شان را پر کند. این فعالیت ها می تواند کمک به شما در امر پختن غذا، انجام بازی های فکری با اعضای خانواده یا نقاشی کشیدن باشد. سعی کنید بیش از حد آنان را با تلویزیون و بازی های رایانه ای سرگرم نکنید. متأسفانه بازی های رایانه ای تنها موجب افزایش خشونت در فرزندتان و در نتیجه وخیم تر شدن علائم بیش فعالی در آنان می گردند.
۳- انتظارات و قوانین ساده ای را برای کودکتان ترتیب دهید:
قوانین و برنامه ی روزانه ی ساده ای را برای کودکتان به روی کاغذ آورده و آن را در جایی به دیوار بزنید که به راحتی قادر به خواندنش باشد. بهتر است به آنان تذکر دهید اگر این قوانین را زیر پا گذارند چه عواقبی در پی خواهد داشت.
و در آخر آن که ستایش و تقویت مثبت را فراموش نکنید:
به خاطر آورید ستایش از فرزندتان هنگام پیروی از اوامرتان نتایجی عالی به دنبال خواهند داشت؛ چرا که کودکان بیش فعال معمولاً دچار اختلال کمبود توجه نیز می باشند.
